วิธีเช็คว่าอีเมลเราโดนแฮกหรือยัง? (Have I Been Pwned)

เคยลองนั่งนับเล่นๆ ไหมครับว่า อีเมลหลักที่เราใช้อยู่ทุกวันนี้ เอาไปสมัครสมาชิกเว็บหรือแอปพลิเคชันไว้กี่ร้อยเจ้าแล้ว? ตั้งแต่ Facebook, Shopee, แอปสั่งอาหาร ไปจนถึงเว็บบอร์ดหรือเกมออนไลน์ที่สมัครทิ้งไว้ตั้งแต่ชาติที่แล้วแล้วก็ลืม

ปัญหามันอยู่ตรงนี้ครับ เราไม่มีทางรู้เลยว่าเว็บพวกนั้นเขารักษาข้อมูลเราดีแค่ไหน วันดีคืนดีอาจจะมีข่าว “ฐานข้อมูลหลุด” ออกมา ซึ่งนั่นหมายความว่าอีเมลและรหัสผ่านของเราอาจจะกำลังลอยเคว้งคว้างอยู่ในตลาดมืดของแฮกเกอร์โดยที่เราไม่รู้ตัวเลยก็ได้

วันนี้พี่แว่นเลยจะพาไปรู้จักกับเว็บไซต์สามัญประจำบ้านของชาวไอทีที่ชื่อว่า “Have I Been Pwned” เครื่องมือฟรีที่จะช่วยเช็คความปลอดภัยให้เราได้แม่นยำที่สุด พร้อมวิธีรับมือหากแจ็คพอตแตกครับ

Have I Been Pwned คืออะไร? เชื่อถือได้แค่ไหน?

ก่อนจะไปเช็ค พี่แว่นขอแนะนำให้รู้จักกับเว็บไซต์นี้ก่อนครับ Have I Been Pwned (HIBP) สร้างโดยคุณ Troy Hunt ผู้เชี่ยวชาญด้านความปลอดภัยทางไซเบอร์ระดับโลก เขาทำเว็บนี้ขึ้นมาเพื่อรวบรวมฐานข้อมูลที่ “หลุด” ออกมาจากเว็บไซต์ต่างๆ ทั่วโลกมาเก็บไว้ในที่เดียว เพื่อให้คนทั่วไปอย่างเราๆ เข้ามาตรวจสอบได้ว่า “ข้อมูลของเรา” เป็นส่วนหนึ่งของข้อมูลที่หลุดออกมาหรือไม่

ความเจ๋งของเว็บนี้คือความ “น่าเชื่อถือ” ครับ รัฐบาลหลายประเทศและบริษัทยักษ์ใหญ่ต่างก็ใช้ฐานข้อมูลจากที่นี่ในการตรวจสอบความปลอดภัย ดังนั้นน้องๆ มั่นใจได้เลยว่าการเอาอีเมลไปกรอกในเว็บนี้ ปลอดภัย 100% ไม่ใช่เว็บหลอกเอาข้อมูลแน่นอนครับ

วิธีเช็คสถานะอีเมลแบบ Step-by-Step

วิธีการตรวจสอบนั้นง่ายยิ่งกว่าปลอกกล้วยครับ ทำตามพี่แว่นได้เลย

1. เข้าไปที่เว็บไซต์ haveibeenpwned.com
2. ตรงช่องค้นหาขนาดใหญ่ตรงกลาง ให้กรอก อีเมล (Email) หรือ เบอร์โทรศัพท์ ที่เราต้องการเช็คลงไป
3. กดปุ่ม “pwned?” ด้านขวามือ

วิธีดูผลลัพธ์ เขียว vs แดง

หลังจากกดปุ่มแล้ว หน้าเว็บจะแสดงผลออกมา 2 แบบครับ

• สีเขียว (Good news — no pwnage found!) ยินดีด้วยครับ! อีเมลของน้องยังปลอดภัยดี ไม่พบประวัติว่าเคยหลุดไปกับฐานข้อมูลแฮกเกอร์เจ้าไหนในระบบ (แต่อย่าเพิ่งชะล่าใจนะครับ หมั่นเปลี่ยนรหัสผ่านบ่อยๆ ก็ยังจำเป็นอยู่)
• สีแดง (Oh no — pwned!) งานเข้าแล้วครับ! สีแดงหมายความว่าอีเมลนี้ “เคยมีข้อมูลหลุด” ออกมาครับ ให้เลื่อนลงไปดูด้านล่างว่าหลุดมาจากเว็บไหนและหลุดเมื่อไหร่

คำว่า “Pwned” แปลว่าโดนแฮกอีเมลแล้วใช่ไหม?

ตรงนี้พี่แว่นขอขยายความแบบลงลึกนิดนึงครับ เพราะหลายคนตกใจพอเห็นสีแดงแล้วนึกว่าแฮกเกอร์กำลังสิงอยู่ใน Gmail เราตอนนี้เลย

คำว่า “Pwned” (อ่านว่า โพน หรือ โอน) ในที่นี้ ไม่ได้หมายความว่าแฮกเกอร์เจาะรหัสผ่านอีเมลหลักของเราได้สำเร็จเสมอไปครับ แต่มันหมายถึง “เว็บที่เราเคยไปสมัครสมาชิกไว้ทำข้อมูลหลุด”

ตัวอย่างเช่น เราใช้อีเมล student@gmail.com ไปสมัครเว็บดูหนังเว็บหนึ่ง แล้วตั้งรหัสผ่านว่า 123456 ต่อมาเว็บดูหนังนั้นโดนแฮก ฐานข้อมูลสมาชิกรั่วไหล สิ่งที่หลุดออกไปคือ

• อีเมล student@gmail.com
• รหัสผ่าน 123456 (ของเว็บดูหนัง)

ความเสี่ยงที่แท้จริงคือ ถ้าน้องเป็นคนที่ “ใช้รหัสผ่านชุดเดียวกันทุกเว็บ” (Password Reuse) แฮกเกอร์จะเอารหัส 123456 ที่ได้จากเว็บดูหนัง ไปลองล็อกอินเข้า Facebook, IG หรือแม้แต่ Gmail หลักของน้องดู ถ้ามันตรงกัน… นั่นแหละครับถึงจะเรียกว่าโดนแฮกของจริง!

ขึ้นสีแดง (Pwned) แล้วต้องทำไงต่อ?

ถ้าผลออกมาเป็นสีแดง อย่าเพิ่งใจเสียนะครับ พี่แว่นแนะนำให้ทำตาม 3 ขั้นตอนนี้ทันที

1. เปลี่ยนรหัสผ่านทันที ไปที่บริการหลักๆ ที่สำคัญที่สุดก่อน เช่น Gmail, Facebook, Banking App แล้วเปลี่ยนรหัสผ่านใหม่ให้ยากขึ้นยิ่งใช้รหัสผ่านชุดเดียวกันทุกเว็บรีบเปลี่ยนด่วน
2. เลิกใช้รหัสผ่านซ้ำ กฎเหล็กความปลอดภัยคือ “หนึ่งเว็บ หนึ่งรหัส” ถ้าจำไม่ไหว พี่แว่นแนะนำให้หาโปรแกรมช่วยจำรหัสผ่าน (Password Manager) มาใช้ครับ หรือ google ก็มีระบบนี้ให้ใช้เหมือนกัน
3. เปิดใช้งาน 2FA (Two-Factor Authentication) หรือการยืนยันตัวตน 2 ชั้น ที่ต้องใช้เบอร์มือถือหรือแอปยืนยันตัวตนคู่กับรหัสผ่าน ต่อให้แฮกเกอร์รู้รหัสเราไป เขาก็ล็อกอินไม่ได้ถ้าไม่มีมือถือเราครับ